Kripto ve Para Birlikteliğinin Geleceği

2009 yılında Bitcoin ile popülerlik kazanan kriptopara piyasasının tarihçesi, eleştirileri ve bunlar ışığında gelecek yorumunu yapalım.

Bitcoin ile tanıdığımız kriptoparanın geçmişi sandığınızdan çok eskiye dayanıyor. Ama öncesinde “Kriptopara nedir?” sorusuna bir cevap verelim: Kripto para (veya kripto varlık), işlemlerini güvenceye almak için kriptografi yani şifreleme kullanan, çalışma şekli nakite alternatif bir değişim aracı olarak tasarlanmış bir dijital varlık, bir sanal unsurdur. (Wiki)

Kriptoparaya “kriptopara” denebilmesi için şu altı özelliğe sahip olması gerekir:

  1. Merkeziyetsizlik,
  2. İşlem ve sahip kayıtları,
  3. Yeni arz oluşturma kuralları,
  4. Sahipliğinin kriptografik tekniklerle sadece sahibince ispat edilebilmesi,
  5. Paranın sadece sahibinin emriyle el değiştirebilmesi,
  6. Aynı anda aynı kripto para için birden fazla işlem yapılırsa sadece birinin yerine getirilmesi.

Tarihçesine baktığımızda ise temelde 1983 yılına kadar dayanıyor.

  • 1983 : Amerikalı David Chaum eCash‘i tasarladı.
  • 1995 : Amerikalı David Chaum eCash’i digicash üzerinden gerçekleştirdi.
  • 1996 ABD de NSA “Anonim kripto para nasıl basılır” başlıklı bir bildiri yayınladı.
  • 1998 : Wei Dai “b-money” adlı anonim merkezsiz kripto parayı anlatan bir bildiri yayınladı.
  • 1998 : Nick Szabo bit-gold adlı anonim merkezsiz kripto parayı gerçekleştirdi.
  • 1998 : Hal Finney, Dai ve Szabo dan esinlenip herkesin kullanabileceği bir “ispatlanmış emek” mekanizması geliştirdi.
  • 2009 : Satoshi Nakomoto (internette kullandığı takma adı, asıl kimliği bilinmiyorSHA-256 temelli “ispatlanmış emek” mekanizması ve blok zinciri kullanarak ilk yarı-anonim (kim ödedi-ödendi bilinemiyor ama hangi hesaptan hangi hesaba ödendi herkes görebilir) merkezsiz kripto para olan “bitcoin“i gerçekleştirdi.
  • 2011 : Nisan ayında Namecoin adı altında internet sansürünün engellenmesi amaçlı merkezsiz DNS gerçekleştirildi.
  • 2011 : Ekim ayında SHA-256 yerine “scrypt” kullanan anonim merkezsiz kripto para “litecoin” gerçekleştirildi.
  • Peercoin “ispatlanmış emek” yerine “”ispatlanmış hak” kullanan ilk anonim merkezsiz kripto para oldu
  • IOTA blockchain yerine Tangle kullanan ilk anonim merkezsiz kripto para oldu.
  • Özel bir blockchain kullanan “DIVI projesi” sanal cüzdan içinde para çeşitleri arasında kambiyo işlemini ve sahibinin kişisel bilgilerinin işlemle kaydedilmesine olanak veren bir düzen gerçekleştirildi.
  • 2014 : 6 Ağustos’ta İngiltere kripto paraların ekonomiye katkısı ve devletin ne yapmasının doğru olacağının incelenmesi için düğmeye bastı.
  • 2018 : Mart ayında Marshall Adaları “sovereign” adlı ulusal elektronik parayı çıkarttı ve ülkenin geçerli parası olduğunu ilan etti.
  • 2018 : Boston (MA, ABD) merkezli Fidelity Digital Assets, Bitcoin ve Ethereum için kurumsal trading, müşavirlik, ve güdüm/yönetim hizmeti sunmaya başladı.
  • Kaynak (Wiki)

Yani merkeziyetsiz özelliğine sahip olan kriptopara ilk olarak Marshal Adaları’nın resmi kriptoparası olma niteleğine sahip “sovereign” ile bu özelliğini kaybetmeye ve ulusallaşmaya başladı. Artık ülkeler çeşitli tereddütleri bir kenara bırakarak dijitalleşme, sanallaşma ya da kriptolaşma yolunda bir ivme kazanmış durumda.

Tüm bunlar ve 1983’ten 2009’a kadar uykuda kalan ve 2009’dan buyana ülkeler tarafından bile kontrolü zorlaşması bir yana benimsenmeye başlayan bir ekonomik olgudan bahsediyoruz. Tereddütü olan insanlar ise gerekçe olarak: Satoshi Nakomoto takma adlı kişinin gerçek kimliğinin bilinmemesinin bizdeki çiftlikbank vakasına benzer bir durum yaşatma ihtimali gösteriliyor.

Diğer Ekonomi yazılarımız için tıklayın.

Coming Soon
Kriptopara sistemine güveniyor musunuz?
Kriptopara sistemine güveniyor musunuz?
Kriptopara sistemine güveniyor musunuz?

Siz bu konuda ne düşünüyorsunuz?

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

×